İştah krizi yeme sorunu yaşamayan ve yaşatmayan sağlıklı çocuklarda da görülebilen normal bir olaydır. Sıklıkla, 1-5 yaşları arasındaki çocuklarda görülür.
Çocuğun iştahı gittikçe azalır ve çocuk gittikçe daha az yemek yemeğe başlar. Yemek dışında aile ile uyumlu ve huzurludur. Keyifli ve enerjisi yerindedir.
Bu durum, çocuğun büyüme hızının azalmasına bağlıdır. Aynı zamanda çocuk kendi kararlarını verme, tercihlerini yaşama ve bu konuda söz sahibi olma gibi dönemsel gelişim içindedir. Diğer taraftan büyüme devam eder, hızı azalmıştır. Buna “fizyolojik iştahsızlık (anoreksiya)” adı verilir. Üzerinde durulmazsa bir süre sonra düzelir. Ancak anne-baba bu konu üzerinde durur, dönemsel bir eğilim olan bu davranışı eleştirir ve değişik yaptırımlar içine girerlerse çocukda tepkiye neden olurlar.
Bazı çocuklarda bir aşamadan sonra anne ile inatlaşma da başlar ve çocuk olağandan daha da az yemeye başlar. Anne dayanamaz ve kendisi yemek yedirmeye çalışır. Çocuk tepki gösterirse anne-çocuk arasındaki ilişki beslenme ekseninde bozulur. Çocuğun bu uygulamaya rıza gösterdiği durumda da doğru olmayan bir beslenme davranışı sergilenmeye ve yaşanmaya başlar.
- Ne kadar yemek yiyeceği konusunda çocuğunuza sorumluluk verin.
- Ara öğün saatlerinde abur-cubur yemesine izin vermeyin.
- Temek yeme becerisine sahip olan çocuğu asla siz beslemeyin. (>12-15 ay)
- Eliyle tutup yiyebileceği yiyecekleri sunun.
- Sütü yarım litreden daha fazla vermeyin.
- Çocuğunuzun tabağına yebileceğini düşündüğünüzden daha az koyun. Bırakın doymaz, az gelirse o sizden yemek istesin.
- Yemek saatlerini eğlenceli kılın. Masal anlatın, sohbet edin, şakalaşın… Bunun yaparken yemeğin yine masada yenmesine özen gösterin. Peşinden dolaşmayın.
- Genel olarak ne masada ne de başka zamanlarda çocuğunuzla yemek ve yiyecekler hakkında konuşmayın. Konunun onda bir hassasiyet oluşturmasına meydan vermeyin. Bıktırmayın.
- Çocuklar erişkinlere göre daha yavaş yemek yerler. Oyalanmak isterler. Çocuğunuza yemek yemesi için makul bir süre tanıyın. Genellikle yarım saat bu amaçla uygun bir zaman dilimidir. Bu sürenin sonunda kızmadan, azarlamadan yemek masasını kayıtsızca toplayın. Ona olumsuz bir davranış olarak yaşatmayın. Yemek saatlerini çocuğunuza göre uzatmayın.
Sık yapılan hatalar
Çocuğunun yemek yemesi kousunda endişe yaşayan anne-babalar bir süre sonra mantıklı olmayan yedirme modelleri geliştirirler.
Kimi çocuğu gece uyandırmadan beslemeye başlar. Kimi gün içinde sürekli olarak 15-20 dakika arayla birşeyler yedirmeye çalışır.
Bir başkası ara öğünleri ana öğün haline dönüştürür. Kimi çocuğa açlıktan ölen çocuklardan söz ederek onda suçluluk uyandırır.
Bazı anneler ise yemek yedirme gayretlerini çocuklarına aralarındaki sevginin bir işlevi olarak gösterirler ve yaşatırlar. „Yaptığımı yemediğine göre beni sevmiyorsun“ şeklinde ifadeler kullanırlar.
Kimi yemek yemediği halde çocuğu sofrada oturması için zorlar. Çoğu zaman da çocuk doyduğunu söylese de anne tabağındakini bitirmesi için zorlar.
En yanlış ve en sık yapılan hata ise, kaşığı çatalı alıp anne-babanın beslemesidir. Mümkün olduğunca erken yaş gruplarında kendisini beslemeyi öğretmek gerekir. Bu amaçla 12. aya doğru elinde kaşık-çatalı tutabilir. 15. aydan sonra ise tek başına kendini besleyebilir.
