Bazı durumlarda küçük çocuğun büyük olanı kıskandığı da görülebilir. Kardeş kıskançlığı davranış bozukluğu halini aldığında olumsuz bir duygu olmaktadır. Sınırlarında yaşandığında çocuğun kendisine, kardeşine ve çevresine zarar vermez. Aksine çocuğun kendisini, kardeşini, ailesini ve çevresini doğru tanımasına ve anlam vermesine yardımcı olur.
Çocuklar Kardeşlerini Kıskandıklarında Nasıl Davranırlar?
Bebeksi davranışlara geri dönebilirler. Altını ıslatma, altına kaka yapma, bebek gibi konuşma, parmak emme, annenin memesinden süt içmeye çalışma gibi .
Anne-babadan daha önce hiç istemedikleri isteklere yönelebilirler. Benim de altımı bağlayın, ayağınızda sallayın, bana annem yedirsin gibi.
Gün içinde ve geceleri aşırı sinirli, huzursuz görünebilirler ve sakinleşmede zorlanırlar. Çevrelerindeki insanlara vurarak, tekme atarak hırslarını ve öfkelerini boşaltmaya çalışabilirler.
Uyku düzenleri bozulabilir. Uyku saatlerine itiraz edebilirler. Rüya gördüklerini, çişlerinin geldiğini, korktuklarını söyleyerek anne-babayla yatmak isteyebilirler.
Fiziksel bir rahatsızlığı olmadığı halde karınları ağrıyabilir, mideleri bulanır, hatta bazı çocukların ateşlerinin çıktığı görülebilir.
Bazı çocuklarda bu dönemde içe dönme davranışları da gözlenmiştir . Sessizleşme, içine kapanma gibi.
Anne-babalarına “Artık beni sevmiyorsunuz, onu daha çok seviyorsunuz” gibi isyanlarda bulunabilirler.
Eve yeni gelen kardeşle hiç ilgilenmeyebilirler. Evde kardeşi hiç yokmuş gibi davranabilirler.
Annenin bebekle ilgilenmesini engellemek için ellerinden geleni yaparlar. Kendisinin tek başına yapabildiği giyinmek, yemek yemek gibi işlerde anne-babadan yardım isteyebilirler. Ondan yapılmasını istediğiniz işleri geciktirirler.
Sık sık kardeşlerine olan öfkelerini dile getirebilirler. “Bu ne zaman gidecek, bu hiçbir şey bilmiyor, benimle oynamıyor bile” gibi.
Çevrelerindeki hayvanlara eziyet edebilirler. Kedinin kuyruğunu çekip, kuşların tüylerini yolmak gibi.
Yeni doğan kardeşin canını yakabilirler, ona zarar verebilirler. Isırmak, çimdiklemek, itmek ya da kucağından düşürmek ve hatta bazen boğmaya çalışmak gibi.
Çocuklar büyüdükçe kardeşleriyle alay etmek, onunla oyun oynamamak, oyuncaklarını paylaşmamak, her fırsatta kavga çıkarmak, yalana başvurmak gibi davranışlarla da kıskançlıklarını gösterebilirler.
Çocuğunuzda gördüğünüz bu davranış değişiklikleri aslında kardeşine zarar verme isteği değildir. Sadece içinde hissettiği kardeş kıskançlığı duygusuyla baş edebilme çabalarıdır. Bu çaba içindeki çocuğa anne-babanın olumlu yaklaşımı, kardeş kıskançlığının etkilerini azaltmada çok önemlidir.
Anne-Baba Olarak Neler Yapabilirsiniz?
Gebeliği aile bireyleri ve yakın çevre ile paylaşmaya başladığınız ilk günden itibaren çocuğunuza söyleyin.
Çocuğun yaşına uygun olarak gebeliğin oluşumu ve doğumun nasıl olacağını anlatın.
Kardeşinin olmasının onun sevilmeyeceği anlamına gelmeyeceğini, onu her zaman çok sevdiğinizi ve hep seveceğinizi tekrar tekrar ifade edin.
Kardeşinin isim seçiminde onun da fikrini sorun.
Doğacak bebeğe yapılan hazırlıklara onu da katın. Bebeğin eşyalarını birlikte hazırlayın. Doğacak bebeğe eşyalar alırken ona da hediyeler alın.
Bebeğin doğumu ile evde ve aile içi ilişkilerde değişiklik olabileceğinden söz edin.
Çocuğunuzla onun doğumdan önceki ve sonraki dönemleri hakkında konuşun. O dönemdeki hoş anıları onunla paylaşın.
Bir bebeğin ihtiyaçlarının neler olacağı hakkında onu bilgilendirin.
Çocuğunuza kızmak yerine kardeşiyle ilgili düşünce ve duygularını sorun. Onu dinleyin. Anlamaya çalışın.
Eşiniz bebekle ilgilenirken, siz de diğer çocuğunuzla baş başa geçireceğiniz bir zaman ayırın.
Bebeğin bakımında onun yardımını isteyin. Ona eğlenceli ufak sorumluluklar verin. Onun yardımından haz aldığınızı söyleyin, onu övün.
Bebek için bir oda hazırlayacaksanız bunu onunla paylaşın ve birlikte karar verin.
Eğer bebeğe onun giysilerini verecekseniz, bunu ona danışın.
Çocuğunuzun yanında bir diğerini övmeyin, kıyaslamayın.
Çocuğunuza “Sen artık ablasın-ağabeysin” demekten kaçının. Çocuğunuzu birden bire büyütmeyin. Bırakın o da çocukluğunu doya doya yaşasın.
İki kardeşin oyunlarına karışmayın, tartışmalarda taraf tutmayın, ufak sorunlara da müdahale etmeyin.
Özellikle siz ve yakın çevreniz çocuklara gösterdiğiniz ilgi ve sunduğunuz sevgide dengeyi sağlayın ve çocukların kendilerine haksızlık yapıldığını düşünmelerine neden olmayın.
Arkadaşlarınızdan, akrabalarınızdan ve komşularınızdan yardım alın. “Kardeşin doğacak, senin pabucun dama atılacak” gibi sözler söylememeleri için onları uyarın.
Çocuğunuzun yaşadığı kardeş kıskançlığı duygusuyla sizin ya da çocuğunuzun baş edemediğinizi düşünürseniz, mutlaka bir uzmana danışın.
Havva ÜLKER, Mürşit ATLIAKIN
